Wie hier leeft, kan zich niet permanent buiten het nationale verhaal plaatsen

Noot van de redactie: de afgelopen tijd plaatsten wij regelmatig ingestuurde stukken van Ehsan Jami, ooit beroemd ex-moslim en tegenwoordig promovendus bestuurskunde in Leiden. Omdat wij van GeenStijl die graag lazen en Ehsan ze graag schreef, hebben we maar bedacht de verbintenis permanent te maken. Vanaf nu dus iedere eerste zondag van de maan: een (semi-)longread van Ehsan. We zijn nog wel op zoek naar een kekke naam voor de rubriek die de lading wat beter dekt dan 'Jamaar Jahmi', uw ideeën graag in de comments hieronder.

Het probleem van het debat over de Nederlandse identiteit is niet dat het te vaak wordt gevoerd, maar dat het te lang is gedomineerd door degenen die het bestaan ervan ontkenden of het begrip reduceerden tot een instrument van uitsluiting. Progressieven deden alsof nationale identiteit een achterhaald sentiment was, iets tussen folklore en verdacht conservatisme in. Nationalisten vullen nu de leegte met woorden als 'omvolking', 'remigratie' en het onderscheid tussen 'echte' en 'juridische' Nederlanders. 

Zo wordt een wezenlijke vraag, wat maakt ons Nederlanders, eerst ontkend en daarna vergiftigd. De recente uitspraken van de FvD-leider in de Tweede Kamer zijn daarom niet zomaar incidenten. Zij zijn het symptoom van een dieper probleem. Wie jarenlang weigert te erkennen dat mensen behoefte hebben aan herkenning, continuïteit en culturele veiligheid, moet niet verbaasd zijn dat anderen die behoefte in harde, rancuneuze taal gaan exploiteren. Politiek verdraagt geen vacuüm. Waar geen volwassen verhaal over nationale identiteit wordt verteld, verschijnt vroeg of laat een primitief verhaal, eenvoudig genoeg voor op een spandoek.

Ik geloof dat Nederland een gezamenlijke identiteit heeft. Niet als etnisch bezit, niet als gesloten erfstuk, niet als nostalgisch museum waar de suppoost bij de ingang controleert of uw achternaam wel voldoende inheems klinkt. Maar wel als historische, culturele en politieke gemeenschap. Nederland is gevormd door taal, rechtsstaat, vrijheid van geweten, bestuurlijke nuchterheid, sociale verplichtingen, wantrouwen jegens macht en de koppige overtuiging dat niemand boven kritiek staat. 

Juist daarom is het zo kwalijk dat het debat over identiteit is overgelaten aan twee slechte instincten: ontkenning en uitsluiting. Voor de ontkenners is Nederland weinig meer dan een bestuurlijke ruimte met publieke voorzieningen. Voor de uitsluiters is het een bezit dat alleen toekomt aan wie de juiste afkomst heeft. Beide posities zijn armoedig.